ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ “ਮਾਂ” 1906 ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਸੀ ਕਲਾਸਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਮਾਂ ਪੇਲਾਗੇਆ ਨਿਲੋਵਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਪਾਵਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਘਟਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਨਿਆਏ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਵਲ, ਜੋ ਮਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਵ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੰਕੁਚਿਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਦਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਇੱਕ ਡਰਪੋਕ ਅਤੇ ਬੰਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਇੱਕ ਹਿੰਮਤਵਾਨ, ਸਮਰਪਿਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਬਦਲਾਵ ਦੀ ਲੋੜ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।

ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਚਲਾਂਵਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਾਮਰੇਡੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

You can get the book here and here